انواع عفونت‌ها، آسیب فیزیکی و بیماری‌های خودایمنی باعث ابتلا به زخم دهان می‌شوند. همچنین کمبود ویتامین‌ها، کمبود مواد معدنی و مصرف انواع دارو را می‌توان علت زخم دهان دانست. درد، قرمزی، تورم، مشکل در غذا خوردن یا صحبت کردن از شایع‌ترین علائم زخم دهان هستند. هر یک از انواع زخم آفت مانند زخم‌های ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس یا زخم ناشی از قارچ کاندیدا علائم متفاوتی بروز می‌دهند.
شما پس از مواجهه با این لائم باید به دکتر دندانپزشک یا دکتر گوش مراجعه کنید. این متخصص پس از تشخیص علت زخم دهان، از روش‌های درمانی متعددی استفاده خواهد کرد. موثرترین روش‌های درمان زخم دهان شامل داروهای ضدردرد، دهانشویه‌های ضدعفونی‌کننده، داروهای ضدویروسی، ضدقارچی یا ضدالتهابی هستند. انواع درمان‌های خانگی (مانند آب نمک) هم در تسکین علائم موثر خواهد بود.
مهم‌ـرین روش‌های پیشگیری از زخم دهان هم حفظ بهداشت دهان و دندان، تغذیه سالم، اجتناب از استرس و مراقبت از دندان مصنوعی هستند. با مطالعه این مطلب از مجله پزشکی و سلامتی دکتردکتر با انواع زخم دهان همچون زخم ناشی از بیماری‌های خودایمنی و زخم ناشی از آسیب‌های فیزیکی مانند گاز گرفتن زبان، سوختگی و آلرژی‌ها آشنا خواهید شد.
زخم دهان چیست؟
زخم‌های دهان، زخم‌های دردناکی هستند که معمولا در داخل لب، گونه‌ها یا زبان ظاهر می‌شوند. این زخم‌ها اغلب سفید یا زرد با حاشیه قرمز بوده و علت مشخصی برای آن‌ها شناخته نشده است؛ اما عواملی مانند ضعف سیستم ایمنی، استرس، حساسیت به برخی غذاها مثل قهوه، شکلات و مرکبات، کمبود مواد مغذی و آسیب به دهان در بروز آن‌ها نقش دارد. این زخم‌ها مسری بوده و در کودکان و نوجوانان رایج‌تر هستند. زخم‌ها به‌طور معمول بین یک تا دو هفته بهبود می‌یابند؛ اما گاهی در موارد مزمن به صورت مکرر بازمی‌گردند که نیاز به معاینه فردی با تخصص دندانپزشکی دارد.
تخصص دندانپزشکی به بررسی شرایط دهان و دندان می‌پردازد. دندانپزشک می‌تواند مشکلات این بخش از بدن را تشخیص بدهد و به درمان آن‌ها بپردازد. متخصص دندانپزشکی با معاینات منظم دندان‌ها به حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌های شما کمک می‌کنند و می‌توانند انواع درمان‌های بهداشت دهان و دندان از جمله پرکردن دندان، تاج و بریج را انجام دهند. دکتر دندانپزشک وظایف زیادی بر عهده دارد و یکی از مهم‌ترین آن‌ها آموزش رعایت بهداشت دهان و دندان است. این موضوع به جلوگیری از عوارض در دهان یا سایر قسمت‌های بدن کمک می‌کند.
انواع زخم دهان چیست؟
زخم‌های دهانی شامل سه نوع اصلی زخم‌های کوچک، زخم‌های بزرگ و زخم‌های هرپتی‌فرم می‌شوند. زخم‌های کوچک رایج‌ترین نوع زخم دهان هستند و به صورت زخم‌های کوچک و گرد در دهان ظاهر خواهند شد. زخم‌های بزرگ، بزرگ‌تر و عمیق‌تر از زخم‌های کوچک بوده و بهبودی آن‌ها تا چند هفته طول می‌کشد. زخم‌های هرپتی‌فرم هم نادر هستند و به صورت زخم‌های بسیار دردناک و متعدد نیاز به مراقبت دارند.
آفت دهان (Aphthous Ulcers)
آفت‌های دهانی از شایع‌ترین زخم‌های دهانی هستند که به شکل زخم‌های کوچک، گرد یا بیضی و دردناک در بافت نرم دهان، مانند لب‌ها، گونه‌ها و زبان ظاهر می‌شوند. آفت دهان معمولا به سه نوع زیر تقسیم می‌شوند:
- آفت‌های کوچک؛ شایع‌ترین نوع و بهبودی در عرض یک تا دو هفته
- آفت‌های بزرگ؛ با قطر بیشتر، بیشتر طول کشیدن زمان بهبودی و احتمال باقی‌ماندن جای زخم
- آفت‌های هرپتی‌فورم؛ ظهور به شکل چندین زخم کوچک و به هم پیوسته و بسیار دردناک
- آفت‌های دهانی معمولا به دلیل عوامل ژنتیکی، ضعف سیستم ایمنی یا استرس ایجاد می‌شوند.
تبخال دهانی (Cold Sores)
تبخال دهانی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1، به شکل تاول‌های پر از مایع در اطراف لب‌ها و ناحیه بیرونی دهان ظاهر می‌شوند. این زخم دهان مسری است و ابتدا به شکل تاول بوده و سپس به تدریج خشک شده و پوسته‌ای روی آن‌ها تشکیل می‌شود. تبخال دهان هنگام تضعیف سیستم ایمنی بدن مانند استرس یا بیماری، فعال شده و ممکن است با تب، درد و خستگی هم همراه باشد.
آیا زخم های دهان مسری هستند؟
زخم‌های دهانی مسری نیستند و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شوند. انواع زخم دهان که به صورت لکه‌های سفید یا زرد داخل دهان ظاهر شده معمولا به دلیل عواملی مانند استرس، ضعف سیستم ایمنی یا کمبودهای تغذیه‌ای بروز می‌کنند. ازآنجایی‌که این زخم‌ها ناشی از عفونت‌های ویروسی و قارچی نیستند، از طریق تماس یا استفاده مشترک از ظروف منتقل نخواهند شد. درحالی‌که تبخال‌ها یا همان زخم‌های هرپسی که در خارج از دهان و اطراف لب‌ها ایجاد می‌شوند، بسیار مسری هستند.
چه دلایلی باعث ایجاد زخم دهان می‌شوند؟
انواع زخم دهان به علت‌های مختلفی مانند عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و قارچی یا ضعف سیستم ایمنی ایجاد می‌شوند. برای مثال، آفت دهان، یکی از شایع‌ترین انواع زخم دهان به علت استرس، کمبود ویتامین‌ها (مانند B12 و آهن) و حساسیت غذایی رخ می‌دهند. همچنین، تبخال‌های دهانی ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 بوده که در زمان ضعف سیستم ایمنی فعال می‌شوند. در ادامه، به مهم‌ترین علل ایجاد زخم دهان پرداخته‌ایم:
آسیب‌های فیزیکی
آسیب‌های فیزیکی به دهان مانند گاز گرفتن ناخواسته لب یا داخل دهان، یکی از دلایل شایع ایجاد زخم دهان است. این آسیب‌ها اغلب زمانی رخ می‌دهند که فرد هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن دچار خطا می‌شود. همچنین، خراش‌های ناشی از مسواک زدن خشن یا استفاده از وسایل دندانپزشکی مانند پروتز‌های نامناسب به زخم‌های دهانی منجر خواهد شد. زخم دهان بعد از ارتودنسی معمولا به همین طریق ایجاد می‌شود. این زخم‌ها معمولا پس از چند روز بهبود می‌یابند، اما در صورت عدم انجام مراقبت مناسب یا ایجاد عفونت، بهبودی زمان بیشتری طول می‌کشد.
استرس و اضطراب
استرس و اضطراب نقش قابل‌توجهی در ایجاد انواع زخم دهان برعهده دارند. فشارهای روانی، سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و زمینه‌ساز زخم‌های دهانی می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌اند که افزایش هورمون‌های استرس تعادل در مخاط دهان را مختل کرده و موجب تحریک آن می‌شود. به همین دلیل، افراد تحت فشارهای روحی زیاد، بیشتر در معرض انواع زخم دهان هستند. مدیریت استرس از طریق تمرینات تنفسی، مدیتیشن و سبک زندگی سالم به کاهش بروز این زخم‌ها کمک خواهد کرد.
زخم دهان چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برای تشخیص زخم دهان، پزشک از یک ارزیابی بالینی دقیق استفاده می‌کند. این ارزیابی شامل بررسی ظاهر و محل زخم در دهان است که به متخصص کمک می‌کند تا نوع زخم، مانند آفت یا تبخال را تعیین کند. زخم‌های دهانی در نقاط مختلف دهان مانند لب‌ها، گونه‌ها و زبان ایجاد شده و براساس ظاهرشان هم متفاوت هستند. در موارد خاص، دکتر گوش و حلق و بینی یا دندانپزشک، برای شناسایی دقیق‌تر علت زخم دهان آزمایش‌های بیشتری مانند آزمایش خون یا بیوپسی انجام می‌دهد.
هدف از انجام این آزمایش‌ها، بررسی وجود عفونت‌ها یا مشکلات زمینه‌ای مثل کمبود ویتامین‌ها یا بیماری‌های خودایمنی است. این فرآیند به این متخصصان کمک می‌کند تا مناسب‌ترین درمان زخم دهان را برای بیمار تجویز کند. تشخیص صحیح برای مدیریت علائم و جلوگیری از عود مکرر زخم‌ها ضروری خواهد بود.
چگونه از ایجاد زخم دهان پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از ایجاد زخم دهان شامل اقدامات ساده‌ای‌ست که به کاهش خطر این عارضه کمک می‌کنند. در ادامه، به موثرترین اقدامات پیشگیرانه برای ابتلا نشدن به زخم دهان اشاره کرده‌ایم:
- رعایت بهداشت دهان و دندان؛ مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان به پاکسازی و کاهش باکتری‌ها در دهان کمک می‌کند. استفاده از مسواک‌های نرم احتمال آسیب به بافت‌های دهانی را کاهش می‌دهد.
- کاهش مصرف غذاها و نوشیدنی‌های محرک؛ پرهیز از خوردن غذاهای داغ، تند، اسیدی و نوشیدنی‌های الکلی از تحریک بافت‌های دهانی و ایجاد زخم‌های دهانی جلوگیری خواهد کرد.
- مدیریت استرس؛ استرس و فشارهای روحی باعث ایجاد زخم‌های دهانی می‌شوند. تمرینات آرامش‌بخش مانند یوگا و مدیتیشن با کاهش استرس از ابتلا به انواع زخم دهان پیشگیری می‌کنند.
- مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌ها؛ کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند ویتامین B12، فولات و آهن خطر ابتلا به زخم دهان را افزایش می‌دهد. مصرف مواد غذایی یا مکمل‌های حاوی این مواد بسیار موثر خواهد بود.
- پیشگیری از آسیب‌های مکانیکی؛ خوردن غذا با آرامش، استفاده از وسایل دندانپزشکی مناسب و جلوگیری از گاز گرفتن ناخواسته لب‌ها و گونه‌ها احتمال ایجاد زخم‌های دهانی را کاهش خواهد داد.
درصورتی‌که، با وجود انجام این اقدامات همچنان علائم انواع زخم‌های دهانی را تجربه کردید، برای شناسایی دقیق علت زخم دهان حتما به متخصص دندانپزشکی مراجعه کنید.
دکتر دندانپزشک متخصص تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان و همچنین بهبود زیبایی لبخند است. در این راستا، دندانپزشک خدمات متنوعی از جمله ترمیم و بازسازی دندان‌ها، پر کردن حفره‌های دندانی، تقویت و بازسازی استخوان‌های فک (استخوان‌گیری)، جرم‌گیری، ایمپلنت، ارتودنسی و عصب‌کشی ارائه می‌دهد.
این متخصص با معاینه دقیق وضعیت دهان و دندان‌ها و ارائه مشاوره‌های لازم، بیماران خود را از اهمیت مراقبت‌های بهداشتی روزمره و پاکسازی دندان‌ها آگاه می‌سازد. این اقدامات نه تنها به حفظ سلامت دهان کمک می‌کنند، بلکه از بروز مشکلات جدی در آینده جلوگیری می‌کنند.
اگر به خدمات دندانپزشکی نیاز دارید، می‌توانید از طریق سامانه نوبت‌دهی سایت دکتردکتر به راحتی نوبت دکتر دندانپزشک خود را رزرو کنید و از مشاوره‌های تخصصی بهره‌مند شوید. مراجعه منظم به دندانپزشک و انجام معاینات دوره‌ای می‌تواند از مشکلات جدی دندانی در آینده پیشگیری کند و به بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند.
/ توجه مهم : این مطلب رپورتاژ آگهی بوده و سایت پرشین استار مسئولیتی در قبال محتوای مقاله و خدمات معرفی شده آن ندارد.
