بچهها هم به کم کاری تیروئید کودکان مبتلا میشوند. اگر غده تیروئید به درستی کار نکند و هورمون به اندازه کافی تولید نشود، اصطلاحاً کودک به کمکاری این غده مبتلا خواهد شد. کم کاری تیروئید در کودک با علامتهایی مانند خستگی همراه میشود. علاوه بر آن، کاهش رشد هم از علائم کم کاری تیروئید کودکان است.
برای تشخیص کمکاری یا هیپوتیروئیدیسم در کودکان (hypothyroidism) باید آزمایشهای مخصوصی انجام شود. این آزمایشها را دکتر غدد کودکان و پزشک اطفال تجویز میکنند و بعد با بررسی نتایج، به تشخیص قطعی درباره کم کاری تیروئید در کودک میرسند. از آنجا که تیروئید و رشد کودک به هم وابستهاند، آگاهی از علائم و درمان کم کاری تیروئید اهمیت زیادی دارد. برای درمان مادامالعمر باید به دکتر اطفال مراجعه کنید تا شما را در مسیر درست درمان قرار دهد.

دکتر کودکان وظیفه پیشگیری و درمان بیماریهای کودکان و ارائه مراقبتهای پیشگیرانه را بر عهده دارد. این متخصصان در زمینههای مختلفی از جمله بررسیهای دورهای سلامت کودک، مدیریت اختلالات رفتاری و یادگیری، تشخیص و درمان ناهنجاریهای مادرزادی، اختلالات خواب کودک، واکسیناسیون، ارزیابی وزن و قد کودک و ارائه رفتار درمانی برای کودکان فعالیت میکنند.
دکتر متخصص اطفال با انجام معاینات دورهای نوزاد به بررسی مراحل رشد و تکامل او پرداخته و همچنین مشاوره تغذیهای را برای تغذیه سالم و مناسب شیرخواران ارائه میدهد. همچنین این پزشکان مسئولیت بررسی و درمان اختلالات رشد، تاخیر رشد، مشکلات مرتبط با بلوغ و حفظ سلامت نوجوانان را نیز بر عهده دارند. مشاوره پزشکی برای کودکان و نوجوانان نیز بخشی از خدماتی است که توسط متخصصان اطفال ارائه میشود.
برای دریافت نوبت و انجام بررسیهای لازم جهت ارزیابی سلامت عمومی کودک، میتوانید از سامانه نوبتدهی دکتر اطفال در سایت نوبت اینترنتی دکتردکتر استفاده کنید و به پزشک مورد نظر خود مراجعه کنید.
کم کاری تیروئید در کودکان چیست؟
کم کاری تیروئید کودکان نوعی اختلال غدد درونریز شایع است که باعث میشود، غده تیروئید هورمون کافی تولید نکند. کودکی که تیروئید کمکار دارد، دچار مشکلات مختلفی میشود. از جمله عوارضی که این وضعیت به همراه میآورند، باید به این موارد اشاره کنیم:
- خستگی
- افزایش وزن
- کاهش رشد
- یبوست
تیروئید کودک غدهای پروانهای و کوچک در جلوی گردن است. هورمونهای تولیدشده توسط تیروئید بر تمام جنبههای سلامت کودک از جمله ضربان قلب، متابولیسم انرژی (سوخت و ساز)، رشد و تکامل تأثیر میگذارند. اگر کودکی دچار کم کاری تیروئید است، وحشت نکنید؛ این وضعیت با دارو قابل درمان است. با مراجعه به دکتر غدد کودکان میتوانید موضوع را به راحتی پیگیری و درمان کنید. کم کاری تیروئید کودکان ۳ ساله یا هر مقطع سنی دیگری بسیار مهم است. اگر این وضعیت بدون درمان باقی بماند، عوارضی روی سلامت جسم و حتی یادگیری به وجود میآورد.
علائم کم کاری تیروئید در کودکان چیست؟
علائم کم کاری تیروئید کودکان معمولاً نامحسوس و تدریجی و احتمالاً شبیه علائم سایر شرایط یا مشکلات پزشکی است. بسیاری از علائم آن غیراختصاصی هستند و میتوانند به عنوان مشکلی معمولی از سوی والدین، نادیده گرفته شوند. به همین دلیل، شاید چنین وضعیتی تا سالها خاموش بماند و پیگیری نشود. علائم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- خستگی و/یا عدم تحمل ورزش و تحرک
- کسالت و خستگی عمومی بدن
- کُندی در ابراز واکنش به رویدادها
- موهای کم پشت و خشک
- نازکشدن و ریزش ابروها
- پوست خشک و ضخیم
- صورت پفکرده و متورم
- افزایش وزن و یبوست
- عدم تحمل سرما
- گرفتگی عضلات
- خشنشدن صدا
- نبض آهسته
- افتادگی پلک
در جریان بروز این وضعیت، غده تیروئید بزرگ میشود و برآمدگی بزرگی شبیه گواتر روی گردن ایجاد میکند. اگر چنین علائمی را میبینید، حتماً به دکتر کودکان مراجعه کنید تا شما را در راه درمان، هدایت کند.
علل کم کاری تیروئید در کودکان چیست؟
شایعترین علت کم کاری تیروئید کودکان داشتن سابقه خانوادگی این بیماری است. در واقع، احتمالاً این بیماری حالت ژنتیکی و ارثی دارد. کودکانی که والدین، پدربزرگ/مادربزرگ یا خواهر و برادرشان کمکاری تیروئید دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری هستند. اگر مشکلات ایمنی بدن هم در یک خانواده ارثی باشد، امکان ابتلای کودکان به کمکاری تیروئید زیاد میشود.
بیماریهایی مانند تیروئیدیت هاشیموتو (Hashimoto’s thyroiditis)، بیشتر در دوران بلوغ ظاهر میشوند. این شرایط تیروئید دختران را بیشتر از پسران تحت تاثیر قرار میدهد. سایر علل شایع کم کاری تیروئید کودکان عبارتند از:
- کمبود ید در بدن
- مشکلات مادرزادی تیروئید
- فقدان غده تیروئید در بدن به طور مادرزادی
اگر غده هیپوفیز کودک هم به طور مادرزادی، غیرعادی یا دچار مشکل باشد، احتمال بروز اختلالات تیروئید از جمله کمکاری قوت میگیرد.

کم کاری تیروئید کودکان بالای ۲ سال
دلایل بروز تیروئید کمکار در کودکان بالای ۲ سال هم مشابه سنین دیگر است. در بیشتر موارد، این وضعیت در اثر اختلالات ژنتیکی حاصل میشود. پای موارد اکتسابی مانند وجود تومورهای هیپوفیز، جراحی تیروئید و پرتودرمانی در ناحیه گردن هم در این زمنیه به میان است. اینها میتوانند باعث کمکاری تیروئید شوند.
کم کاری تیروئید کودکان چگونه تشخیص داده میشود؟
در صورت وجود چندین مورد از علائم کم کاری تیروئید کودکان، پزشک مشکوک خواهد شد. با آزمایشی مخصوص به بررسی سطح یکی از انواع هورمون هیپوفیز به نام هورمون محرک تیروئید (TSH) میتوان به راحتی به تشخیص قطعی رسید. اگر تیروئید سطوح طبیعی هورمون های تیروئیدی را تولید کند، TSH در محدوده طبیعی خواهد بود.
با این حال، اگر تیروئید کمکار باشد، هیپوفیز شروع به ترشح TSH بیشتری میکند تا وضعیت را به حالت متعادل درآورد. بنابراین، سطح بالاتر از حد طبیعی TSH، نشاندهنده کمکاری تیروئید است.
راههای درمان کم کاری تیروئید در کودکان و نوزادان
خوشبختانه برای کمکاری تیروئید، گزینههای درمانی وجود دارد. درمان معمولاً شامل درمان روزانه با هورمون تیروئید، با دارویی به نام لووتیروکسین (سینتروئید) شروع میشود. دوز دارو را پزشک معین میکند و مقدار آن به عوامل مختلفی مانند سن کودک بستگی دارد. درمان یک نوزاد مبتلا به بیماری تیروئید، زمانی موفقتر خواهد بود که از همان ماه نخست شروع شود.
اگر درمان صورت نگیرد، وضعیت منجر به مشکلاتی در سیستم عصبی یا تأخیر در رشد میشود. با این حال، پزشکان معمولاً نوزادان را در ۴ هفته اول زندگی غربالگری میکنند. درمان قطعی کم کاری تیروئید کودکان هم معمولاً با دارو صورت میگیرد.
روشهای پیشگیری از اختلالات تیروئید در کودکان
تیروئید و رشد کودک با هم رابطه دارند، بنابراین باید حواستان به رعایت نکاتی برای پیشگیری باشد. دقت کنید که بسیاری از اختلالات تیروئید، بهویژه انواع خودایمنی، قابل پیشگیری نیستند. با این حال، رعایت برخی نکات میتواند در بسیاری از کودکان، موجبات پیشگیری از این اختلال را فراهم کند:
- تغذیه سالم و متعادل
- شیردهی به نوزاد
- کاهش استرس
- مصرف ید کافی
- کنترل وزن
غربالگری نوزادان برای تشخیص زودهنگام کمکاری تیروئید مادرزادی هم اهمیت بسیار زیادی دارد.
برای پیگیری مشکل کم کاری تیروئید کودکان به چه پزشکی مراجعه کنید؟
اگر علائم کم کاری تیروئید کودکان را در آنها مشاهده میکنید، لازم است که سریعاً به دکتر اطفال مراجعه کنید. پزشک اطفال به شما کمک میکند که وضعیت را دریابید. در نتیجه، در صورت لزوم، از شما میخواهد که نزد دکتر غدد بروید. کم کاری تیروئید در کودک روی رشد و ظاهر او اثرات منفی قابل توجهی میگذارد. یادتان باشد که اگر این وضعیت مادرزادی باشد، رسیدگی به آن در همان ماه نخست زندگی، از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری خواهد کرد. کم کاری تیروئید و یادگیری با هم ارتباطات مستقیمی دارند.
پس برای پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی، باید حواستان به علائم باشد. دقت کنید که ژنتیک و تیروئید هم پیوند محکمی با هم دارند و اگر سابقه بروز این مشکل را در خانواده دارید، حتماً حواستان به علائم نوزاد و کودک باشد. کم کاری تیروئید در کودک باعث بروز چاقی یا مشکلات گوارشی هم میشود. این وضعیت روی سوخت و ساز بدن اثرات منفی دارد. برای به تعادل درآوردن رابطه تیروئید و متابولیسم، توصیههای پزشک را دنبال کنید.
به نقل از مطلب کم کاری تیروئید کودکان در مجله دکتردکتر(https://drdr.ir/mag/hypothyroidism-in-children)







